Khẳng định thương hiệu gạo Việt Nam

Chiến lược xây dựng thương hiệu và thách thức của hạt gạo Việt Nam trên trường quốc tế là nội dung được tập trung nhiều nhất tại Hội thảo quốc tế “Lúa gạo Việt Nam xuất khẩu và hội nhập” diễn ra tại Hậu Giang trong dịp Festival Lúa gạo Việt Nam lần thứ nhất. Sau đây, phóng viên Báo Hậu Giang lược ghi một số ý kiến phát biểu tại hội thảo.

Ông Phan Văn Chinh, Vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương:

Cơ chế quản lý xuất khẩu gạo

- Kể từ khi trở thành thành viên ASEAN, Việt Nam đã cam kết loại bỏ các hàng rào phi thuế quan và hạ thấp mức thuế xuất khẩu. Hơn nữa, Việt Nam đã thực hiện chính sách tự do hóa thương mại. Từ năm 1996 đã dỡ bỏ hạn ngạch xuất khẩu gạo và tất cả các thành phần kinh tế có đăng ký kinh doanh lương thực được tham gia xuất khẩu gạo từ ngày 1-5-2001. Đồng thời, dỡ bỏ hạn ngạch nhập khẩu nguyên liệu đầu vào quan trọng cho sản xuất lúa gạo - phân bón. Sự thay đổi này đã góp phần tăng năng lực sản xuất, đẩy mạnh năng lực chế biến và xuất khẩu. Từ xuất khẩu 1,3 triệu tấn (năm 1989) và có khả năng lên trên 6 triệu tấn vào năm 2009.

Cả nước hiện có trên 200 doanh nghiệp đã và đang tham gia xuất khẩu gạo, nhưng số lượng này cũng thay đổi tùy theo biến động thị trường. Hiện nay, các công ty kinh doanh gạo nước ngoài tuy chưa được tham gia xuất khẩu gạo, nhưng các doanh nghiệp này đã thiết lập hiện diện tại Việt Nam và cung cấp dịch vụ, làm đại lý cho các công ty lương thực tỉnh hoặc trực tiếp ký hợp đồng với các công ty xuất khẩu gạo. Các công ty gạo nước ngoài đã chuyển giao khoa học kỹ thuật, marketing và góp phần đáng kể vào việc thiết lập vị thế xuất khẩu gạo hàng đầu trên thế giới của Việt Nam. Tuy nhiên, theo cam kết gia nhập WTO, các doanh nghiệp nước ngoài được tham gia xuất khẩu gạo Việt Nam bắt đầu từ năm 2011. Như vậy, công tác điều hành xuất khẩu gạo phải đặt trọng tâm vào việc giải quyết mối quan hệ lợi ích giữa người nông dân với thương nhân và doanh nghiệp.

Hội thảo Quốc tế Lúa gạo Việt Nam xuất khẩu và hội nhập thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp và chuyên gia trong nước và quốc tế. Ảnh: H.TRUNG

Nỗ lực cải thiện sản xuất và hạ tầng sản xuất, xuất khẩu đã được triển khai thực hiện trong thời gian qua, nhưng cần phải có thời gian mới đem lại hiệu quả thiết thực. Trong bối cảnh ngân sách hạn chế thì việc gắn kết quyền xuất khẩu của doanh nghiệp với nghĩa vụ tham gia tiêu thụ lúa cho nông dân và bình ổn thị trường là việc làm có ý nghĩa thiết thực góp phần hỗ trợ người sản xuất. Các biện pháp, công cụ thực hiện các mục tiêu điều hành phải cụ thể hóa và thể chế hóa chi tiết các nhiệm vụ của các bộ, ngành hữu quan, UBND các tỉnh, thành phố và VFA trong việc điều hành xuất khẩu gạo. Mới đây, tại TP.Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải đã có buổi làm việc với các bộ, ngành liên quan, các tỉnh, thành vùng ĐBSCL và các doanh nghiệp xuất khẩu gạo về việc xây dựng cơ chế xuất khẩu gạo trên cơ sở giải quyết tốt mối quan hệ giữa người sản xuất với tiêu dùng và xuất khẩu phù hợp đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam.

Ông Phạm Văn Bảy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA):

Yêu cầu và thách thức

- Qua 21 năm kể từ năm đầu tiên xuất khẩu gạo, Việt Nam đã xuất khẩu xấp xỉ 70 triệu tấn gạo với trị giá FOB gần 18,6 tỉ USD và Việt Nam trở thành nước xuất khẩu gạo đứng thứ 2 trên thế giới. Hiện nay, Việt Nam đã có thị phần xuất khẩu gạo ở hầu hết các thị trường nhập khẩu gạo trên thế giới, bao gồm: châu Á, châu Phi, châu Mỹ, Trung Đông và châu Âu. Đặc biệt năm 2009, năm Việt Nam có sản lượng gạo xuất khẩu cao nhất từ trước đến nay, khoảng 6-6,2 triệu tấn. Đồng thời, năm nay còn là năm chuyển đổi, phát triển nhiều mặt trong công tác xuất khẩu gạo. Thông tin, dự báo thị trường được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong công tác điều hành và xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài việc chỉ đạo sâu sát của chính phủ và các bộ ngành liên quan, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo và Hiệp hội Lương thực Việt Nam chủ động chuẩn bị thị trường và tăng cường mua dự trữ không để tồn đọng lúa hàng hóa trong dân. Hiện nay, thể chế hoạt động kinh doanh và công tác điều hành xuất khẩu gạo phù hợp với tình hình mới tạo hành lang pháp lý và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo sẽ ban hành vào cuối năm là một bước ngoặt quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu gạo thời kỳ mới, thời kỳ hội nhập.

Theo dự báo, năm 2010 sẽ là một năm đầy biến động và thử thách, do đó các doanh nghiệp cần phải có sự chuẩn bị ngay từ bây giờ để sẵn sàng đối với những yêu cầu và thách thức của thị trường thế giới. Thời gian gần đây, nền kinh tế thế giới có sự thay đổi và biến động lớn, từ phát triển vượt bậc đến suy thoái và đang từng bước phục hồi. Đây chính là nguyên nhân gây ra những bất ổn xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của người dân, nhất là khu vực sản xuất nông nghiệp có thu nhập thấp, không ổn định. Cùng với sự biến động của mặt bằng giá cả, sự biến đổi môi trường, thiên tai gia tăng đã trở thành gánh nặng trên vai người sản xuất lúa gạo. Trong khi đó, cộng đồng người tiêu thụ gạo đang đứng trước nhu cầu ngày càng gia tăng và khả năng tiếp cận nguồn cấp hạn chế do thu nhập hạn chế và biến động thị trường.

Chính vì vậy, việc liên kết chặt chẽ giữa sản xuất và kinh doanh, nâng cao giá chất lượng và xây dựng thương hiệu hạt gạo Việt Nam là hết sức cấp thiết trong xu thế hội nhập. Thông qua hoạt động thương mại hướng dẫn sản xuất và xác định kết quả bằng cách tiêu thụ hợp lý sản phẩm làm ra. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu chuyên canh không chỉ đảm bảo sản xuất mà đáp ứng yêu cầu về chất lượng và xây dựng thương hiệu riêng. Duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng cường quan hệ với khách hàng truyền thống cũng như thiết lập quan hệ khách hàng mới trên cơ sở hai bên cùng có lợi. Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trên cơ sở đảm bảo giá bán phù hợp, không ép giá và cạnh tranh phá giá. Để thực hiện có kết quả các mục tiêu đề ra, trước hết, các doanh nghiệp phải thống nhất, đoàn kết dưới sự điều phối của VFA và sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ vì lợi ích chung, tạo sức mạnh để cạnh tranh trên thị trường thế giới, nhất là trong thời kỳ hội nhập ngày càng sâu rộng. Kiên quyết đấu tranh với hiện tượng tiêu cực, gian lận, bán phá giá gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người sản xuất nói riêng và lợi ích quốc gia nói chung.

Chủ tịch Hiệp hội Marketing thế giới Hermawan Kartajaya:

Vấn đề cốt lõi trong chiến lược tiếp thị nông sản và gạo Việt Nam ra thế giới

- Công tác marketing là hết sức cần thiết trong việc đưa hạt gạo Việt Nam ra thị trường thế giới. Cũng như bao loại hàng hóa khác, gạo Việt Nam cũng cần phải định vị trí thương hiệu và nếu không có chiến lược rõ ràng thì việc bán gạo cũng chi phối bởi quy luật cung cầu như bao loại hàng hóa thông thường khác. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp xuất khẩu gạo có chiến lược marketing tốt thì hạt gạo mang thương hiệu Việt Nam sẽ khẳng định được vị thế trong lòng người tiêu dùng quốc tế. Ngoài ra, việc xác định đối thủ cạnh tranh cũng không kém phần quan trọng trong công tác xuất khẩu gạo của Việt Nam. Không chỉ nhận diện đối thủ cạnh tranh, mà phải xác định khách hàng và phân biệt được đâu là khách hàng mục tiêu cũng như nước nào là nước nhập khẩu gạo chủ lực của Việt Nam. Tuy nhiên, thị trường thế giới biến động từng giờ, từng ngày, do đó doanh nghiệp không ngừng cập nhật thông tin thị trường để có chiến lược kinh doanh phù hợp. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp xây dựng chiến lược marketing và định vị thương hiệu cho gạo Việt Nam trên trường quốc tế.

Sau khi định vị, nhận diện và xây dựng thương hiệu, việc thiết lập vị trí cho thương hiệu gạo Việt Nam cũng hết sức quan trọng. Chính vì vậy, phương hướng để phát triển và tính đặc thù của thương hiệu nhằm xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam thành khối thống nhất hoàn chỉnh cần phải hết sức quan tâm thực hiện. Trong quá trình xây dựng thương hiệu, tên thương hiệu, câu định vị thương hiệu, logo cũng như hình thức, kiểu chữ, màu sắc thương hiệu phải gắn liền với đặc trưng của gạo Việt Nam và con người Việt Nam cũng như tính độc quyền thương hiệu của doanh nghiệp. Ngoài ra, công tác truyền thông cũng góp phần quảng bá thương hiệu gạo Việt Nam trên trường quốc tế.

Phó Chủ tịch Ban Điều phối gạo, Tập đoàn Olam - ông Abhishek Sahai:

Người tiêu dùng châu Phi và phần còn lại của thế giới cần gì ở hạt gạo Việt Nam

- Gạo Việt Nam đã xâm nhập thị trường châu Phi với số lượng ngày càng tăng. Trong tổng số 6,2 triệu tấn gạo xuất khẩu trong năm 2009, thì có đến 1,8-2 triệu tấn xuất khẩu vào thị trường châu Phi. Tuy nhu cầu nhập hạn chế, nhưng người tiêu dùng gạo ở châu Phi vẫn thích mua loại gạo tốt nhất và họ rất cẩn trọng trong việc chọn mua gạo không những có chất lượng tốt mà giá cả và bao bì phải đảm bảo chất lượng. Thực trạng những năm qua, sản lượng gạo chất lượng cao (loại 5% tấm) và gạo thơm Jasmine của Việt Nam đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới và trở thành bạn hàng đáng tin cậy của các nhà nhập khẩu gạo ở châu Phi. Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu gạo Việt Nam chưa chú trọng hình thức cũng như chất lượng bao bì nên đã hạn chế phần nào vị thế của gạo Việt Nam trong lòng người tiêu dùng quốc tế. Nếu so với Thái Lan, một số loại gạo của Việt Nam hơn hẳn về chất lượng, nhưng hình thức và chất lượng bao bì còn kém xa.

Tuy đã giành được thị trường xuất khẩu gạo loại 5% tấm từ tay Thái Lan, nhưng nếu Việt Nam không cẩn trọng trong việc đảm bảo số lượng và chất lượng gạo cũng như giá cả, chất lượng bao bì thì dễ dàng đánh mất thị trường này. Hiện nay, Trung Quốc cũng đang tấn công vào thị trường châu Phi.

KIM LOAN lược ghi