Những nông gia giỏi giang

Tại Festival Lúa gạo Việt Nam lần này, tỉnh Hậu Giang có 3 nông dân trong tổng số 50 nông dân tiêu biểu của cả nước được Bộ NN&PTNT vinh danh, trao bằng “Nông dân sáng tạo”. Những sáng kiến của họ đóng góp tích cực trong sản xuất nông nghiệp của cả nước.

* Chủ nhiệm CLB lúa giống

Ông Bảy Quí nghiên cứu để tìm ra những giống lúa tối ưu giúp nông dân gieo sạ.

Ông Lâm Ngọc Quang (Bảy Quí), ở ấp 1, xã Vị Đông, huyện Vị Thủy không ngừng tìm tòi, nghiên cứu tìm ra quy trình canh tác các giống lúa chất lượng cao, thích hợp với vùng đất của địa phương như: thời gian sinh trưởng, tính kháng sâu bệnh, chịu phèn, năng suất, phẩm chất gạo cao đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Từ những kinh nghiệm của mình, đã hướng dẫn cho trên 1.000 lượt nông dân đến mua, trao đổi lúa giống và tận tình hướng dẫn kỹ thuật sản xuất. Là chủ nhiệm CLB sản xuất lúa giống ấp 1, từ năm 2000 đến nay, ông Bảy Quí đã hướng dẫn các thành viên sản xuất được gần 3.000 tấn lúa giống cấp xác nhận, 75 tấn lúa nguyên chủng để cung ứng ra thị trường. Riêng cá nhân ông đã sản xuất được 120 tấn lúa giống xác nhận và 3 tấn lúa giống nguyên chủng nhằm góp phần cải thiện đáng kể bộ giống lúa của địa phương, nâng cao tỷ lệ sử dụng giống xác nhận trong dân của tỉnh. Ông Bảy Quí cho biết: “Có năm gia đình làm tới 18 giống, sau đó so sánh chọn lọc lại những giống tốt rồi triển khai trồng và nhân rộng. Từ đó, giúp bà con trong vùng có giống lúa tốt để gieo trồng, hột lúa làm ra nâng cao về giá cả, năng suất tăng hơn và chất lượng tốt. Bên cạnh đó, ông Bảy Quí còn kết hợp với Viện Lúa ĐBSCL triển khai, tập huấn cho nông dân về cách trữ lúa giống bằng túi yếm khí để đảm bảo độ nảy mầm tốt và bảo quản hạt giống được lâu hơn”.

* Thợ gằn bất đắc dĩ

Anh Triều giới thiệu những bộ phận của máy GĐLH đã cải tiến.

Anh Hà Minh Triều, ở ấp Trường Phước A, xã Trường Long Tây, huyện Châu Thành A đã nghiên cứu cải tiến lại máy gặt đập liên hợp (GĐLH) để giảm thất thoát cho người nông dân. Lúc mới mua máy về, anh Triều thấy lúa ra theo rơm, bụi quá nhiều, động cơ máy lại thừa với công suất khi thu hoạch. Sau nhiều ngày nghiên cứu, anh cho mở rộng các lỗ sàng lúa (gằn lọc lúa) để lúa xuống được nhiều hơn không phải theo rơm, bui bui phún ra ngoài. Bên cạnh đó, cải tiến vòng quay của gằn nhằm tăng độ quay để bụi ra ngoài nhiều hơn, lúa được sạch và ít hao hụt. Điều quan trọng là chỉnh lại vòng quay của bu li giảm xuống để tăng vòng quay của hộp số, nhờ đó công suất máy ban đầu chỉ 2 ha nhưng sau khi cải tiến cắt được đến 3 ha. Còn tăng vòng quay của bông trục, sửa lại cánh quạt để lúa không bị nghẹn trong lúc máy hoạt động.

Nhờ cải tiến các bước cơ bản, máy GĐLH của anh Triều đã giảm hao hụt rất nhiều so với trước. Thay vì độ hao hụt ban đầu khoảng 2% thì nay chỉ còn 1%, nếu gặt 3 ha/ngày thì giảm đi cho bà con nông dân mình trên 200 kg lúa. Bên cạnh đó, còn tiết giảm được chi phí xăng dầu khi nâng công suất cắt vừa có lợi cho gia đình vừa được lợi cho bà con nông dân là thu hoạch được kịp thời. Hiện tại, anh đang tiếp tục nghiên cứu cải tiến thêm phần cắt lúa sập để làm sao máy hoạt động mang lại hiệu quả cao nhất. Anh Triều tâm sự: “Mình cũng là nông dân nên rất thấu hiểu và cảm thông với người trồng lúa. Mỗi hột lúa rơi vãi là mồ hôi khó nhọc. Bởi vậy, tui nghĩ phải có cách hạn chế lượng lúa hao hụt khi chạy máy gặt. Có vậy lợi nhuận mang về tối đa, làm mới hăng say hơn”. Bây giờ ở quê anh Triều, vào vụ là gieo sạ đồng loạt, công lao động rất khan hiếm, giá cả thuê mướn cắt lúa cao. Nên anh dự định sẽ mua thêm một máy GĐLH nữa và tiếp tục cải tiến lại để phục vụ tốt nhất nhu cầu thu hoạch lúa của bà con nông dân trong khu vực.

* Thợ sắt chế máy

Sản phẩm máy xúc lúa của ông Tư Sáng.

Còn ông Tư Sáng (Nguyễn Văn Sáng) 60 tuổi, dù ở tại phường 1, TX.Vị Thanh, nhưng ngần ấy tuổi ông đều gắn bó với ruộng đồng theo hình thức cha truyền con nối. Canh tác 1,2 ha, ông rất hiểu và thông cảm với nông dân về nỗi cơ cực trong sản xuất đến cả phơi sấy. Trong một lần đi sấy lúa, thấy quá cực trong khâu xúc lúa vô bao, vừa mất nhiều thời gian, vừa bị ảnh hưởng khói bụi của lò không thể nào chịu nổi. Với lợi thế có nhiều năm trong nghề làm cửa sắt, sau nhiều đêm trằn trọc suy nghĩ, ông Tư Sáng quyết tâm sáng chế ra máy xúc lúa vô bao, nhưng lúc đầu cũng không thành công theo mong muốn. Ông Tư Sáng tâm sự: “Lúc đó, bà xã tôi nhằn dữ lắm, vì suốt ngày chỉ mày mò cho cái máy xúc lúa mãi mà không chú ý đến công việc làm cửa sắt. Một tháng, rồi hai tháng trôi qua, bao nhiêu thời giờ đều đổ vào một chiếc máy, phải chỉnh đi sửa lại nhiều lần, cuối cùng cũng thành công như mong đợi”. Ngoài chế tạo máy xúc lúa, ông còn tạo ra máy cào lúa sau khi sấy xong để vô bao được nhanh, sạch, vì có thêm bộ phận dê lúa mà không cần mất nhiều công lao động. Đến nay, ông Tư Sáng đã cung ứng ra thị trường được 24 máy xúc lúa vô bao, 18 máy cào lúa về các lò sấy trong tỉnh và cả Kiên Giang, TP.Cần Thơ. Mới đây, ông Tư Sáng còn chế tạo thành công máy phun thuốc trừ rầy để phun được tận gốc lúa mà trên cánh đồng Hậu Giang từ trước đến nay chưa có ai sử dụng. Ông Tư Sáng bộc bạch: “Là một nông dân nòi trong sản xuất lúa, thấy cách phun xịt của bà con mình hiện nay là quá hao phí và không đạt được mục tiêu là xịt rầy tận gốc. Từ đó, mới nghiên cứu làm sao xịt rầy hiệu quả, giảm được chi phí mà người trực tiếp phun ít bị ảnh hưởng đến sức khỏe”. Những ngày này, ông Tư Sáng đang tiếp tục nghiên cứu thêm phần gom lúa mớ cho máy cắt xếp dãy để giảm thiểu tối đa công lao động khi thu hoạch của người nông dân.

50 nông dân được vinh danh lần này, là con số quá ít ỏi so với thực tế. Song, những sáng kiến của họ đã nói lên tiềm lực sáng tạo của hàng triệu nhà nông Việt Nam đang miệt mài với mảnh ruộng, cây lúa. Những sáng kiến ấy đã đóng góp lớn lao cho nền sản xuất nông nghiệp tỉnh nhà và cả nước.

Bài, ảnh: HOÀI THU