Kênh xáng Xà No - Con đường lúa gạo

KỲ 2: Về Bảy Ngàn nghe chuyện giống lúa mới

Bảy Ngàn là vùng đất được hình thành gắn liền với lịch sử của kênh xáng Xà No. Khi người Pháp đào kênh xong, các khu dân cư, chợ búa dọc theo bờ kênh này cũng được hình thành và Bảy Ngàn đã trở thành trung tâm xay xát, trung chuyển lúa gạo xuất khẩu. Về Bảy Ngàn hôm nay, ngoài khu thương mại, đô thị sầm uất, vùng đất này vẫn còn đó niềm tự hào là nơi hạt lúa được xuất khẩu từ rất sớm của xứ Nam kỳ. Trên cánh đồng xưa ấy, bây giờ đã được các nhà khoa học, nhà nông nghiên cứu lai tạo nhiều giống lúa mới, trong đó có giống lúa BN.

* Giống mới trên cánh đồng xưa...

Về Bảy Ngàn hôm nay nghe rất nhiều câu chuyện thời sự về sự đổi thay của vùng đất này. Từ việc xã Tân Hòa vừa được nâng lên thị trấn, nơi kho chứa lúa gạo của Tây Alberl được tháo dỡ để xây dựng trung tâm thương mại sầm uất. Tuy nhiên, đi dọc theo kênh xáng Xà No hay men theo các con kênh vào trong nội đồng, câu chuyện rôm rả hơn cả là nơi đây đã xuất hiện giống lúa mới được đặt tên là BN. Giống lúa này, người dân đang trồng đại trà trên đồng ruộng. Nhiều người khen và ai cũng mong một ngày không xa, giống lúa này được lai tạo để thành giống chất lượng cao phục vụ xuất khẩu và đem lại nhiều lợi ích cho bà con nông dân.

Phơi lúa ở thị trấn Bảy Ngàn, huyện Châu Thành A.

Ông Võ Quang Tiên, ở ấp 2A, thị trấn Bảy Ngàn, là người đầu tiên phát hiện và nhân giống lúa mới này đã 6 mùa vụ. Ông Tiên kể lại: “Năm 2006, tình cờ phát hiện ngoài đồng có một bông lúa lạ, hạt rất nhiều. Sau đó, bông lúa được đem về Phòng Di truyền giống của Khoa nông nghiệp Trường Đại học Cần Thơ để phân tích và chuyển về đồng ruộng để tiếp tục trồng thí nghiệm”. Vụ Hè thu năm 2006, ông trồng 10 m2, thu hoạch được 1 kg/m2; đến vụ thứ 2, ông tiếp tục nhân giống trên diện tích 2.000 m2, thu hoạch được 0,85 kg/m2; vụ thứ 3, ông tiếp tục trồng 1 ha và cho năng suất khoảng 8 tấn. Từ đó đến nay, ông tiếp tục chuyển giao cho bà con ở địa phương trồng thử giống mới này. Do chưa có tên, nên cán bộ Khoa nông nghiệp Trường Đại học Cần Thơ đặt tên là giống lúa BN, vì có nguồn gốc xuất xứ từ vùng đất Bảy Ngàn. Theo ông Tiên, giống BN có ưu điểm là cho năng suất cao, kháng sâu bệnh, bụi nở lớn. Tuy nhiên, giống này có nhược điểm là yếu rạ, dễ ngã, cơm hơi cứng, không thơm, tỷ lệ bạc bụng 8-10%. Hiện tại, Phòng Di truyền của Khoa nông nghiệp đang tiến hành lai tạo để cho ra giống BN cứng cây và thơm.

* Triển vọng giống mới

Giống BN chỉ mới xuất hiện trong vài vụ gần đây, nhưng được nhiều nông dân ưa chuộng. Rất nhiều nhà nông ở Bảy Ngàn chọn giống lúa BN cho mùa vụ mới. Ông Trương Thanh Tòng, ở ấp 2A, thị trấn Bảy Ngàn, làm giống lúa BN ở 2 vụ gần đây đều cho năng suất rất cao. Cả 8 công đất của gia đình đều làm lúa BN, đặc biệt vụ Hè thu rồi năng suất đến 1 tấn lúa ướt/công, cao nhất từ trước đến nay. Ông Tòng nói: “Làm ruộng đã 40 năm, nhưng không có giống nào năng suất cao như vậy. Tuy nhiên, để đạt năng suất cao phải có cách làm phù hợp như: sạ thưa, bón phân cân đối để lúa không bị ngã, mà việc làm này nông dân nào cũng biết, cũng làm được”. Vụ Thu đông vừa rồi, ông Tòng cũng gieo sạ bằng lúa BN, sau khi thu hoạch, ông bán cho bà con trong khu vực làm lúa giống.

Dự kiến vụ Đông xuân năm 2009, nông dân trong tỉnh sẽ gieo sạ khoảng 5.000 ha từ giống lúa BN. Từ huyện Châu Thành A, giống BN được người dân các huyện lân cận đến mua về gieo sạ cho đồng ruộng của mình. Ngoài ra, nông dân các tỉnh như: Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang cũng đến HTX Nông nghiệp Bảy Ngàn để mua giống. Ông Trần Văn Thiện, Chủ nhiệm HTX Nông nghiệp Bảy Ngàn cho biết: “Hiện nay, HTX chủ yếu sản xuất giống để cung ứng cho bà con nông dân. Trong đó, giống BN là chủ lực, được nông dân ưa chuộng”.

Thị trấn Bảy Ngàn có 1.024 ha lúa, năng suất khoảng 17,5 tấn/ha/năm. Vụ Đông xuân năm nay, dự kiến có khoảng 20% diện tích gieo sạ lúa giống BN. Ông Nguyễn Thanh Phong, cán bộ nông nghiệp thị trấn Bảy Ngàn cho biết: “Đây là giống mới nhưng năng suất rất cao, chống chịu được sâu bệnh nên nông dân làm rất nhiều”. Theo ông Ngô Xuân Hiền, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Châu Thành A, vụ Đông xuân này, toàn huyện gieo sạ giống BN chiếm 10% diện tích. Tuy nhiên, giống này vẫn chưa được công nhận và chưa có tên trong danh mục giống của Viện Lúa ĐBSCL. Đây là giống mới được trồng vài vụ gần đây, giống này chưa được công nhận, nên chưa có cơ sở khoa học để khuyến cáo cho bà con nông dân. Nếu lai tạo thành công, cho ra giống BN có nhiều ưu điểm hơn thì đây là giống mới, triển vọng của địa phương trong tương lai.

(Còn tiếp)

HOÀNG MAI