Ý tưởng sàn giao dịch lúa gạo

Cà phê là một trong nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu đứng hàng thứ yếu của Việt Nam mà còn có sàn giao dịch, thì lúa gạo là mặt hàng chủ lực thì tại sao không lập sàn? Câu hỏi đó cứ xoay trong đầu ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Hậu Giang, khi sản lượng lúa tỉnh nhà gia tăng liên tục trong mấy năm gần đây, nhất là khi nông dân khó bán được lúa vào lúc thu hoạch rộ.

* Ý tưởng ban đầu

Ông Đồng cho biết, ý tưởng ban đầu nảy sinh khi cùng Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) và các bộ, ngành liên quan bàn bạc nội dung hoạt động Festival Lúa gạo Việt Nam năm 2009. Dự định sẽ làm thử để đúc rút kinh nghiệm rồi mới tính chuyện mở sàn giao dịch chính thức.

Doanh nghiệp thì “nắm” gạo.

So với nhiều tỉnh trong vùng ĐBSCL, Hậu Giang không có sản lượng lúa hàng hóa lớn, nhưng vị thế trung tâm tiểu vùng Nam sông Hậu và bán đảo Cà Mau của tỉnh đã gợi mở niềm tin vào sức thu hút lúa gạo của nông dân các tỉnh lân cận khi tạo ra được kênh tiêu thụ khả quan. Với kênh xáng Xà No, vị thế vận tải, giao thương hàng hóa liên vùng của Hậu Giang đã được khẳng định. Mặt khác, trong một thỏa thuận mới đây giữa tỉnh và Tổng Công ty Lương thực miền Nam, sẽ lập một chợ gạo (diện tích 20 ha) tại xã Nhơn Nghĩa A, huyện Châu Thành A, tức là ngay vị trí đầu ngõ kênh xáng Xà No, giáp với TP.Cần Thơ. Đây sẽ là một cơ sở vững chắc để biến ý tưởng “Sàn giao dịch lúa gạo” thành hiện thực.

Sàn giao dịch thử nghiệm này sẽ xuất hiện trên một barner tại website: www.festivalluagao.vn của Ban tổ chức trong suốt kỳ diễn ra Festival Lúa gạo.

* Thiết kế sàn giao dịch

Ông Đồng cho rằng, muốn thiết kế sàn khả quan thì phải tổ chức hội thảo, thăm dò. Sau đó tiến tới lập đề án thông qua các bộ, ngành Trung ương, thiết lập quan hệ với các ngân hàng thương mại... Trong khuôn khổ Festival Lúa gạo Việt Nam lần thứ nhất năm 2009, tỉnh Hậu Giang đã mời gọi các doanh nghiệp chuyên kinh doanh lúa gạo tham gia chào hàng qua mạng. Trước mắt, trên sàn thử nghiệm này, Công ty Cổ phần Lương thực Hậu Giang sẽ đưa ra chào hàng giống gạo HG2, với sản lượng khoảng 200 tấn. Đây là giống lúa đã được cấp chứng nhận thương hiệu, thuộc sở hữu ngành nông nghiệp tỉnh, được trồng ở hai huyện Vị Thủy và Long Mỹ.

Thương lái chỉ mua lúa và bán lại.

Ông Đồng nói rằng, thực trạng mua bán lúa gạo hiện nay là: Nông dân trồng ra lúa bán cho thương lái. Thương lái bán cho nhà máy, doanh nghiệp xay chà. Các doanh nghiệp này bán gạo nguyên liệu lại cho doanh nghiệp xuất khẩu hoặc gia công thêm khâu lau bóng theo đơn đặt hàng. Quy trình này đẩy phần thiệt thòi về phía nông dân. Cho dù, Chính phủ có can thiệp giá cả, nhưng không nhiều nhà nông bán được đúng giá sàn như chỉ đạo. Thiết lập được sàn giao dịch là tạo ra kênh công khai giá cả theo đúng diễn biến cung cầu của thị trường lúa gạo, tạo lập mặt bằng mua bán sòng phẳng, loại trừ nạn đầu cơ thao túng giá cả.

* Nhân lực cho sàn giao dịch tương lai

Theo ông Đồng, nếu khả quan thì sau Festival này, sàn giao dịch tương lai sẽ trông cậy chính vào lực lượng của Tổng Công ty Lương thực miền Nam và cùng đặt trụ sở tại chợ gạo Nhơn Nghĩa A.

Chợ gạo này sẽ không giống như chợ gạo Bà Đắc (Cái Bè, Tiền Giang) hay chợ gạo Thanh Bình (Đồng Tháp) hoặc Khu công nghiệp gạo Thốt Nốt (TP.Cần Thơ). Nó sẽ là chợ gạo khép kín hoàn chỉnh với các chức năng: Thu mua, ký gửi, chế biến, xuất khẩu... Còn có cả các dịch vụ tư vấn kỹ thuật, cung ứng giống, cung ứng vốn (dịch vụ tín dụng); có tổ chức trường học, nhà trẻ, dịch vụ y tế. v.v... Nói chung, chợ sẽ gần giống như một vài chợ gạo ở nước ngoài mà từ người trồng lúa, đến doanh nghiệp có thể tới giao dịch một cách thuận lợi nhất và thu hút một lượng lớn nhân công đến làm việc.

Bài, ảnh: LẬP CHƯƠNG